‘King Arthur: Legend of the Sword’ – Ble i ddarganfod Arthur yn Eryri

King Arthur's Labyrinth - Visit Snowdonia

Labrinth y Brenin Arthur

Gyda dyddiad rhyddhau ‘King Arthur: Legend of the Sword’ yn prysur agosau, a 2017 yn #BlwyddynChwedlau yng Nghymru, roeddem yn meddwl dilyn arweiniad Visit Britain gan rannu gyda chi rai o’n hoff lefydd i ymweld â hwy ar drywydd i ddarganfod Arthur yn Eryri.

Y ffilm mawr eleni ar gyfer selogion ffilmiau hanes a ffantasi yw ‘King Arthur: Legend of the Sword’. Cafodd y ffilm, sydd wedi ei gyfarwyddo gan Guy Richie gyda chast yn cynnwys Jude Law a David Beckham, ei ffilmio yn rhannol yn ardal Eryri, ardal sydd â dwsinau o chwedlau Arthuraidd yn ei thraddodiad  adrodd straeon.

Ond i ble ddylech chi fynd yn Eryri os ydych am chwilota am yr arwr dirgel, hudol, hynafol hwnnw? Dyma rai lleoliadau ardderchog i gychwyn.

Labrinth Y Brenin Arthur (‘King Arthur’s Labyrinth’)

Mae’n debyg mai Labrinth Y Brenin Arthur, yng Nghorris yn Ne Eryri, yw’r lle delfrydol i ddechrau os ydych yn chwilio am Arthur. Un o atyniadau mwyaf poblogaidd Eryri yw Labrinth Y Brenin Arthur, ac mae yn reit unigryw. Bydd y rhan helaeth o’ch hamser yno yn cael ei dreulio yn gwrando ar straeon rhyfeddol am fywyd a gweithredoedd ein harwr, ond hefyd – a dyma’r rhan mwyaf hynod – mae llawer o’r hanesion yn cael eu hadrodd tra rydych mewn cwch, o dan y ddaear. Ydych, rydych yn teithio yn llythrennol mewn cwch tanddaearol, ar ddŵr mewn hen chwarel. Yn wir, nid oes anturiaethau Arthuraidd cyfoes dim gwell na hyn!

King Arthur's Labyrinth - Visit Snowdonia

Labrinth y Brenin Arthur

Bardsey (Enlli)

Enlli

Enlli

Ynys fechan oddi-ar bigyn eithaf Pen Llŷn yw Ynys Enlli, ac mae straeon Arthuraidd sydd yn gysylltiedig â’r ynys fechan hon. Dywed rhai mai hon yw Ynys Afallon. Dywed eraill mai yma mae Myrddin yn cysgu, mewn tŵr gwydr neu ogof. Mae rhai yn honni mai yn Swnt Enlli mae llong Arthur yn gorwedd, y swnt yw’r dŵr sy’n ymestyn rhwng yr ynys a’r tir mawr. Ewch draw am ymweliad – hyd yn oed os na ddarganfyddwch Arthur (na Myrddin), mae’n le gwirioneddol ddiddorol fydd yn siwr o gadw yn ddiddan y rhai hynny sy’n ymddiddori mewn hanes. Ac fel bonws ychwanegol, mae’r daith cwch ar draws y Swnt yn cynnig cyfle gwych i weld dolffiniaid.

Bwlch y Saethau

Dywedir mai Bwlch y Saethau oedd safle brwydr olaf Arthur. Wedi ei dorri i lawr gan saethau ei elynion, roedd Arthur wedi ei glwyfo yn angheuol yno, felly gorchuddiodd ei ddynion ei gorff dan arnedd o gerrig, carnedd elwir hyd heddiw yn Carnedd Arthur. Dyna un fersiwn o’r stori beth bynnag. Dywed fersiwn arall, yn dilyn marwolaeth Arthur, i Syr Bedivere gario ei gorff i lawr tua Llyn Llydaw, gan daflu Caledfwlch i’r llyn wrth fynd heibio. Daeth tair morwyn gan roddi Arthur ar eu cwch cyn mynd ac ef ymaith i Afallon. I fynd i Fwlch y Saethau, dilynwch Lwybr Watkin i fyny’r Wyddfa.

Snowdon / Yr Wyddfa

Yr Wyddfa

Yr Wyddfa

Ystyr yr enw ‘Yr Wyddfa’ yw ‘bedd’ neu ‘feddrod’ – dyma leoliad ymgyfarfyddiad rhwng ein harwr a chawr o’r enw Rhita. Daeth y cymeriad annymunol yma ar draws Arthur ar y mynydd un diwrnod, gan ddweud y byddai’n cymryd barf Arthur a’i ychwanegu i’r casgliad yn ei fantell. Nid oedd Arthur am gytuno i hynny wrth gwrs, felly lladdodd y cawr gan gladdu ei weddillion dan arnedd o gerrig ar gopa’r mynydd.

Dinas Emrys

Dinas Emrys

Dinas Emrys

Enw cywir Myrddin oedd Myrddin Emrys, ac mae enw bryngaer hynafol Dinas Emrys yn deillio o enw y gŵr bonheddig hybarch hwnnw. Breuddwydiodd Myrddin unwaith am ddwy ddraig – un goch ac un wen – yn ymladd mewn pwll islaw’r fryngaer. Proffwydodd Myrddin fuddugoliaeth i’r ddraig goch, ac ennill a wnaeth. Roedd y ddraig goch yn cynrychioli y Cymry oedd wedi disodli’r Sacsoniaid oedd yn cael eu cynrychioli gan y ddraig wen. Mae cloddfeydd archaeolegol wedi dangos bod pwll islaw y fryngaer, ond nid ydynt hyd yn hyn wedi datgelu ffosiliau dreigiau… cyn belled ag y gwyddom beth bynnag!

Llyn Dinas

Llyn Dinas

Llyn Dinas

Arhoswn yn Ninas Emrys am ychydig, gan edrych ar Lyn Dinas. Llyn yn Eryri yw hwn, ac mae bryngaer Dinas Emrys sy’n sefyll uwch ei ben yn adlewyrchu i mewn iddo. Yn ôl chwedl leol, bu brwydr yn Llyn Dinas rhwng Syr Owain, marchog ffyddlon i Arthur, a chawr. Ymhellach i hyn, yn ôl y sôn, y llethr bryn gerllaw yw’r lleoliad lle claddwyd trysor Myrddin.

Aberdyfi

Aberdyfi

Llyn Barfog

Llyn arall, Llyn Barfog y tro hwn. Mae hwn yn Ne Eryri, ger Aberdyfi. Roedd anghenfil ofnadwy, Yr Afanc, wedi bod yn codi arswyd ar y boblogaeth leol. I ffwrdd aeth Arthur ar gyrch i’w ddifa. Ymhen hir a hwyr, llwyddodd i ddal Yr Afanc mewn lasŵ anferth o gadwyn, ond sut oedd am dynnu’r bwystfil o’r dŵr i’w orffen yn gyfan gwbl? Yn ffodus, roedd Arthur yn marchogaeth ei geffyl ffyddlon, Llamrai, a rhwng y ddau ohonynt bu iddynt lwyddo i halio Yr Afanc o’r dŵr i Arthur ei ladd. Hwre! Ond, roedd wedi bod yn dipyn o ymdrech, ac yn ystod y frwydr roedd Llamrai wedi gadael print o’i garn wedi ei ysgythru yn y graig, ac ers y diwrnod hwnnw adnabyddir y graig hon fel Carn March Arthur.

Y Lliwedd

Beth yn union sydd yn gwneud Arthur yn gymaint o symbol o obaith? Yr ateb yw créd diwyro yr hen Frythoniaid y bydd yn dychwelyd eto pan fydd ei angen fwyaf. A dyma pam y gelwid ef yn ‘frenin y gorffennol a’r dyfodol’. Hyd yn oed os nad yw Arthur ei hun yno, yn sicr mae ei farchogion yn gorwedd yno mewn ogof guddiedig  islaw copa Y Lliwedd, yn disgwyl am alwad eu brenin i achub y Cymry yn awr eu hangen mwyaf. Mae’n hawdd diystyru hyn fel syniad ffansïol heddiw, ond roedd yn golygu llawer i’r Gymru ganoloesol – i’r fath raddau nes i Edward I, yn y gobaith o fathru eu hysbryd, gynllwynio i ‘ddarganfod’ beddi Arthur a Gwenhwyfar yn Abaty Glastonbury yng Ngwlad yr Haf. Os oedd corff ein harwr wedi ei ddatgladdu, nid oedd posibilwydd ei fod yn fyw mewn ogof yn disgwyl i arwain y Cymry i’w buddugoliaeth. Llwyddodd ystryw Edward, rhedodd yn wyllt drwy Gymru, gan adeiladu cestyll ar ei ffordd, a hanes yw’r gweddill!

Advertisements

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s