Drysau Agored: Dathlu Pensaernïaeth Eryri

our-heritageOs oes gennych ddiddordeb mewn hanes, ni allai mis Medi fod yn well mis ar gyfer ymweld ag Eryri. Bob blwyddyn, mae mis Medi yn nodi mis ‘Drysau Agored’, a bydd mwy na 50 o adeiladau hanesyddol yn agor eu drysau i’r cyhoedd.

Ym mhob rhan o Eryri ceir cannoedd o enghreifftiau o bensaernïaeth ddiddorol tu hwnt. Eglwysi, cestyll, tai hanesyddol; canoloesol, gothig, Celf a Chrefft – ceir cyfuniadau di-ben-draw o adeiladau ac arddulliau pensaernïol i’w hedmygu.

Mae’r achlysur ‘Drysau Agored’ blynyddol yn Eryri, sy’n rhan o fenter ‘Ein Treftadaeth‘, yn annog ymwelwyr i archwilio adeiladau hanesyddol na fyddent yn bwriadu ymweld â hwy fel arall. Mae’r digwyddiad, a gynhelir bob mis Medi, yn agor drysau mwy na 50 o adeiladau hanesyddol, ac yn aml iawn mae’n cynnwys digwyddiadau ychwanegol mewn rhai o’r canolfannau.

Dyma ddeg o’n hoff adeiladau hanesyddol y gallwch ymweld â hwy fel rhan o’r digwyddiad Drysau Agored.

1. Gerddi Bodnant

Mae Gerddi Bodnant yn swatio yn Nyffryn Conwy a phan fyddwch yn cyrraedd yno byddwch yn teimlo eich bod wedi crwydro ar ddamwain i fyd cudd lledrithiol o blanhigion a choed hudolus. Byddwch yn barod am olygfeydd dramatig, planhigion prin, lawntiau eang a chorneli cudd, a lliw drwy gydol y flwyddyn.

2. Tŷ Mawr

Mae Tŷ Mawr yn rhan eithriadol bwysig o hanes Cymru, gan mai dyma’r lle y ganed yr Esgob William Morgan, a gyfieithodd y Beibl i’r Gymraeg. Mae’r ffermdy traddodiadol wedi ei adfer i’w gyflwr gwreiddiol yn ystod y 16eg ganrif, ac mae yno gasgliad anhygoel o Feiblau o wahanol ieithoedd o bob cwr o’r byd.

Cadeirlan Bangor

Cadeirlan Bangor

3. Cadeirlan Bangor

Cadeirlan Bangor, a sefydlwyd yn y flwyddyn 525, yw’r gadeirlan hynaf ym Mhrydain sy’n parhau i gael ei defnyddio’n gyson. Bu yma lawer o ddigwyddiadau yn ystod y canrifoedd ers i Sant Deiniol ei sefydlu; cafodd y gadeirlan ei hailadeiladu sawl gwaith ar ôl cael ei difrodi yn dilyn ymosodiadau yn 634 ac 1073, yna gan y Brenin Siôr yn y 12fed ganrif, mewn gwrthdrawiadau yn ystod gwrthryfel Owain Glyndŵr, a hyd yn oed yn ystod y Rhyfel Cartref. O ganlyniad, nid oes unrhyw ran o’r adeilad gwreiddiol wedi goroesi ac mae’r rhannau hynaf o’r adeilad sy’n dal yno yn dyddio’n ôl i’r 12fed ganrif yn unig – ond mae hynny’n dal i fod yn weddol hynafol!

Plas Glyn-y-Weddw

Plas Glyn-y-Weddw

4. Plas Glyn-y-Weddw

Bydd pawb sy’n ymhyfrydu yn yr Oes Gothig wrth eu bodd ym Mhlas Glyn-y-Weddw, Pwllheli. Mae’r maenordy Fictoraidd hwn yn edrych fel cartref delfrydol i’r Addams Family neu’r Munsters. Un peth diddorol am y maenordy hwn yw iddo gael ei ddefnyddio yn y gorffennol fel llety preswyl ar gyfer merched y Fyddin Dir yn ystod yr Ail Ryfel Byd, ond heddiw mae’n oriel gelfyddyd ragorol – ac mewn gwirionedd, dyma’r oriel hynaf yng Nghymru.

Ysbyty’r Chwarel, Dinorwig

Ysbyty’r Chwarel, Dinorwig

5. Ysbyty’r Chwarel, Dinorwig

Mae Ysbyty’r Chwarel yn hen Chwarel Dinorwig, Llanberis, yn lle hynod o ddiddorol. Mae’n cynnwys offer meddygol gwreiddiol o’r 19eg ganrif, ac mae yno theatr lawdriniaethau yn ogystal â’r peiriant pelydr X gwreiddiol. Yn ddiweddar cafodd yr ysbyty ei adnewyddu ar raddfa eang, a bellach mae yno well gwasanaeth dehongli – sy’n golygu ei fod yn lle rhagorol i fynd iddo, yn arbennig i blant sy’n cael eu swyno’n arbennig gan bethau mor erchyll â llawfeddygaeth Oes Fictoria!

Eglwys Sant Baglan

Eglwys Sant Baglan

6. Eglwys Sant Baglan

Er bod yr eglwys fechan hon sy’n edrych dros Fae Caernarfon yn dyddio’n ôl i’r 13eg ganrif yn bennaf, un o’r rhyfeddodau sy’n werth chwilio amdanynt yno yw carreg gerfiedig a ailddefnyddiwyd a’i gosod ar ben wal ddwyreiniol y porth sy’n dyddio’n ôl i’r 5ed neu’r 6ed ganrif, a charreg debyg a ddefnyddiwyd fel lintel dros wyneb mewnol drws y porth. Mae ffurf yr eglwys yn awgrymu gwreiddiau cyn-Gristionogol ac rydym yn argymell yn gryf eich bod yn archwilio’r fynwent.

Amgueddfa Lloyd George

Amgueddfa Lloyd George

7. Amgueddfa Lloyd George

Roedd David Lloyd George yn wleidydd mawr, ac yn ystod ei gyfnod fel Prif Weinidog ar ddechrau’r 20fed ganrif, ef fu’n gyfrifol am osod sylfeini’r wladwriaeth les. Erbyn hyn mae cartref ei blentyndod, Highgate, yn amgueddfa sy’n canolbwyntio ar ei fywyd a’i waith, ac mae’n gartref i gasgliad rhyfeddol o eitemau sy’n gysylltiedig â’r gŵr mawr – gan gynnwys ei gopi personol o Gytundeb Versailles.
8. Amgueddfa Forol Porthmadog

Yn addas ddigon gellir dod o hyd i Amgueddfa Forol Porthmadog yn yr unig sied lechi sydd ar ôl yn yr harbwr. Yn yr amgueddfa ceir arddangosfeydd sy’n gysylltiedig â hanes morol yr ardal, gan gynnwys casgliad helaeth o arteffactau, lluniau a fideos.

Eglwys Sant Marc, Y Brithdir

Eglwys Sant Marc, Y Brithdir

9.Eglwys Sant Marc, Y Brithdir

Mae Eglwys Sant Marc, Y Brithdir ger Dolgellau, a adeiladwyd yn y 1890au, yn un o’r eglwysi Celf a Chrefft mwyaf hynod a chyflawn yng Nghymru. Ymysg nodweddion cyfareddol yr eglwys hynod brydferth hon mae seddau’r côr, sy’n dangos delweddau rhagorol ar ffurf anifeiliaid, gan gynnwys gwiwerod, cwningod, tylluanod a chreaduriaid eraill.

10. Y Clwb Hwylio Brenhinol

Mae’r Clwb Hwylio Brenhinol ym Mhorth-yr-Aur (a enwyd felly am ei fod yn wynebu machlud haul). Porth-yr-Aur yw fflodiard – porth gorllewinol – muriau tref Caernarfon. Mae’r muriau a’r castell, a adeiladwyd gan Edward II o Loegr ddiwedd y 13eg ganrif, yn un o safleoedd Treftadaeth y Byd UNESCO. Sefydlwyd y clwb hwylio ym 1847 ac mae’r ffaith ei fod wedi ymgartrefu yn y fan unigryw hon o fewn y fflodiard yn sicrhau bod hwn yn un o adeiladau mwyaf unigryw unrhyw glwb hwylio yn y byd – ac yn sicr dyma’r hynaf o ddigon.

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s