Ymweld â De Eryri: Deg Peth i’w Gwneud yn Nolgellau a’r Cyffiniau

Dolgellau

Dolgellau

Tref farchnad fechan ac unigryw yn ne Eryri yw Dolgellau, lle roedd hen diroedd Celtaidd yr Ordofigiaid gynt, amser maith yn ôl. Mae’n lle delfrydol i grwydro Eryri, felly dyma ddeg peth y gallwch eu gweld a’u gwneud pan fyddwch yn ymweld. 

Mae tref farchnad dlos Dolgellau yn ne Eryri wedi’i lleoli wrth droed Cader Idris, un o fynyddoedd mwyaf poblogaidd Eryri, ac mae’n fan cychwyn rhagorol i gael crwydro Eryri ar unrhyw adeg o’r flwyddyn.

Ceir hanes maith a diddorol i Ddolgellau (lawr lwythwch y PDF ‘naws am le’ i gael mwy o wybodaeth), a dyma un o’r rhesymau pam fod Dolgellau yn lle mor boblogaidd i ymweld ag o. Fodd bynnag, mae llawer mwy i’r dref a’r wlad o gwmpas na’r hanes hynafol, felly dyma ddeg peth sydd werth eu gweld a’u gwneud y tro nesaf byddwch yn ymweld â Dolgellau.

 

Cader Idris

Cader Idris

1. Cader Idris

Mae yna hen ddywediad am Gader Idris: os treuliwch chi noson ar y mynydd, pan ddowch i lawr fe fyddwch un ai’n fardd neu’n wallgofddyn. Mae’r golygfeydd godidog o’r llwybr i fyny’r mynydd yn cynnwys Llyn Cau, llyn hyfryd ger y copa, ac yn ôl chwedloniaeth, mae’n llyn diwaelod ac yn gartref i anghenfil. Peidiwch ag anghofio’ch camera – fe’ch ciciwch eich hun petai’r anghenfil yn dod i’r wyneb a chithau’n methu cyfle gwych am lun!

2. Canolfan Treftadaeth y Crynwyr

Mae sefydliad cymuned y Crynwyr yn Nolgellau yn yr 17eg ganrif yn rhan bwysig o hanes Dolgellau. Bu’r Crynwyr, fel llawer o grwpiau crefyddol lleiafrifol adeg hynny, yn gaeth i erledigaeth difrifol, ac achosodd hyn i nifer o Grynwyr ymfudo i Pennsylvania. Gallwch ddarganfod popeth am y Crynwyr, eu herledigaeth a sut y gwnaethant ddianc i America yng Nghanolfan Treftadaeth y Crynwyr yn Nolgellau.

 

Coed y Brenin

Coed y Brenin

3. Coed y Brenin

Mae Dolgellau yn fan poblogaidd iawn â beicwyr, gan fod cymaint o lwybrau beicio ardderchog gerllaw. Un o’r llwybrau mwyaf poblogaidd yw Coed y Brenin, lle ceir nifer o lwybrau beicio mynydd rhagorol sy’n addas i bobl o bob gallu. Hyd yn oed os nad ydych yn feiciwr brwd, mae digon o bethau eraill i’w gwneud yng Nghoed y Brenin; llwybrau cerdded gwych, cwrs rhaffau uchel, caffi â golygfeydd hyfryd, a maes chwarae antur penigamp i’r plant.

4. Tŷ Siamas

Tŷ Siamas yw’r Ganolfan Genedlaethol i Gerddoriaeth Werin Cymru, a hoffwn feddwl am y lle fel amgueddfa tra gwahanol, am eich bod yn cael gwneud cymaint o bethau yma. Gallwch roi cynnig ar chwarae nifer o offerynnau cerddorol, gweld stiwdio recordio go iawn, siopa am bob math o bethau cerddorol, a gweld perfformiad neu ddau hyd yn oed.

5. Labrinth y Brenin Arthur

Atyniad llawn hwyl i’r teulu yw Labrinth y Brenin Arthur yng Nghorris, sy’n agos i Ddolgellau. Mae hwn yn atyniad arall sy’n ‘cynnig rhywbeth gwahanol’. Yma, cewch glywed nifer o straeon am y Brenin Arthur – yn ôl chwedloniaeth, roedd ganddo lawer o gysylltiadau â rhanbarth Eryri. Ond, cewch glywed y straeon hyn wrth i chi fynd ar drip ar gwch o dan y ddaear. Mae hwn yn atyniad poblogaidd dros ben, ynghyd â Chanolfan Grefftau Corris, sydd ar yr un safle ond uwchlaw’r ddaear. Mae’n werth cyfuno’r ddau atyniad am ddiwrnod allan gwerth chweil.

 

Canolfan y Dechnoleg Amgen

Canolfan y Dechnoleg Amgen

6. Canolfan y Dechnoleg Amgen

Mae Canolfan y Dechnoleg Amgen (neu’r CyDA) yn Machynlleth gerllaw. Dyma atyniad hynod ddifyr i’r teulu cyfan, lle cewch ddysgu popeth am fyw’n gynaliadwy a thechnoleg glân, garddio organig ac adeiladu tŷ-eco. Hwyrach mai’r peth mwyaf poblogaidd i’w wneud yma, serch hynny, yw mynd ar daith ar y trên clogwyn sy’n cael ei bweru gan ddŵr – un o’r rhai mwyaf serth yn y byd.

7. Pysgota

Mae digonedd o lefydd da i bysgota yn ardal Dolgellau, gydag amryw o bysgodfeydd yn cael eu rheoli gan Gymdeithas Bysgota Dolgellau. Mae pob math o bysgota ar gael yn ystod y tymor; efallai y byddwch yn ddigon lwcus i ddal brithyll môr, eog, brithyll brown neu frithyll enfys – ond hyd yn oed os na fyddwch ddigon lwcus, gallwch fwynhau’r awyr agored p’run bynnag!

8. Rheilffyrdd stêm

Ewch i fwynhau’r profiad o weld cefn gwlad, heb orfod cadw’ch llygaid ar y lôn, gyda diwrnod allan gwych ar drên stêm. Y ddwy reilffordd stêm agosaf at Ddolgellau yw Rheilffordd Stêm y Friog a Rheilffordd Talyllyn, ac mae’r ddwy’n hawdd i’w cyrraedd o Ddolgellau. Aiff y ddwy drên a chi ar deithiau anhygoel drwy rai o olygfeydd prydferthaf Eryri.

9. Golff

Mae nifer o chwaraewyr yn ystyried mai Clwb Golff Dolgellau, a geir yng nghanol y golygfeydd ysblennydd o amgylch Dolgellau, yw un o’r cyrsiau golff harddaf yng Nghymru. Heb os, mae ei leoliad islaw Cader Idris yn ei wneud yn gwrs dramatig a dweud y lleiaf, ac mae’r golygfeydd o aber Afon Mawddach o’r chwe twll uchaf yn drawiadol iawn.

10. Siopa

Un o’r pethau rhyfeddol am Ddolgellau yw’r amrywiaeth o siopau. Siopau bychain, gwahanol a geir yma’n bennaf, sy’n gwerthu dewis helaeth o gêr awyr agored, anrhegion, cynnyrch lleol, tecstilau a chynnyrch crefft. Ac wrth gwrs, tref farchnad yw Dolgellau o hyd, felly cofiwch am farchnad y ffermwyr ar y trydydd dydd Sul o bob mis, a’r ocsiwn ddodrefn a nwyddau tŷ ar y trydydd dydd Iau o bob mis. Rydych yn siŵr o fachu bargen neu ddwy!

 

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s