Trefi a Phentrefi Eryri: Deg o Bethau Difyr i’w Gwneud ym Meddgelert a’r Ardal Gyfagos

Beddgelert

Beddgelert

Mae Beddgelert yn bentref sy’n frith o straeon, peth ohonynt yn seiliedig ar ffeithiau hanesyddol a’r gweddill yn chwedloniaeth pur. Mae’n bentref bach hyfryd o fythynnod cerrig ger yr afon, ac yn ffefryn gydag ymwelwyr yn ogystal â thrigolion lleol.

Cafodd pentref tlws Beddgelert ei enwi ar ôl ci ffyddlon y Tywysog Llywelyn a laddwyd dan amgylchiadau trist iawn. Roedd Llywelyn wedi gadael ei fab bach yng ngofal Gelert, ond wedi iddo ddychwelyd, gwelodd bod y crud ar ei ben i waered a’i blentyn ar goll. Fodd bynnag, roedd wyneb Gelert wedi’i orchuddio â gwaed a chan ofni’r gwaethaf, lladdodd y tywysog ei gi ffyddlon ar unwaith. Ond yna, clywodd sŵn babi yn crio, a daeth o hyd i’w fab yn ddiogel drws nesaf i gorff blaidd enfawr gyda’i wddf wedi’i rwygo ymaith. Yn ôl bob son, ni wenodd Llywelyn oddi ar y diwrnod hwnnw.

P’un a yw’r stori yn wir ai peidio, does neb yn gwbl siŵr, ond gosodwyd carreg fedd yn y pentref yn ddiweddarach i gofio am ddewrder Gelert. Felly os ydych chi yn ardal Beddgelert, dyma’r peth cyntaf a ddylai fod ar eich rhestr.

 

Bedd Gelert

Bedd Gelert

1. Ymweld â bedd Gelert

Mae bedd Gelert i’w ganfod mewn cae ger yr afon, ac mae’r garreg fedd yn adrodd hanes y diwrnod erchyll hwnnw. Yn ôl y chwedl, corff Gelert sy’n gorwedd o dan y garreg. Ond mewn gwirionedd, mae’n debygol bod y plac yn deillio o Oes Fictoria a’i fod wedi’i osod gan berchennog y dafarn leol i ddenu ymwelwyr i’r pentref. Dros gannoedd ar gannoedd o filoedd o ymweliadau yn ddiweddarach, rydym ni’n dueddol o gytuno ei fod yn syniad da!

2. Taith ar y trên – Rheilffordd Eryri

Mae Beddgelert yn un o’r gorsafoedd ar Reilffordd Eryri, rheilffordd sy’n ymestyn o Gaernarfon i Borthmadog ac sy’n ymlwybro drwy Waunfawr a Phont Croesor. Beth am neidio ar y trên ym Meddgelert a mwynhau rhai o olygfeydd mwyaf ysblennydd Eryri? Mae nifer o drenau stêm yn rhedeg bob dydd, a gallwch brynu tocynnau i deithio un ffordd neu’r ddwy.

3. Beicio yng Nghoedwig Beddgelert

Un ffordd wych o gadw’n brysur yn ystod eich ymweliad ag Eryri yw mynd â’r teulu cyfan i feicio yng Nghoedwig Beddgelert, heb orfod poeni am y traffig! Does dim hyd yn oed angen i chi ddod â’ch beiciau eich hunain, mae dros 200 ohonynt ar gael i’w hurio gan gwmni Beddgelert Bikes, gan gynnwys beiciau trelar a beiciau tandem.

 

Mwynglawdd Copr Sygun

Mwynglawdd Copr Sygun

4. Mwynglawdd Copr Sygun

Mae Mwynglawdd Copr Sygun yn atyniad gwych waeth beth yw’r tywydd, ond yn arbennig o ddefnyddiol ar ddiwrnodau gwlyb pan fyddwch chi’n chwilio am ffordd o ddiddanu’r teulu a chadw’n sych! Mae’r gwythiennau aur, arian a chopr yn dal i addurno’r siambrau lliwgar, yn ogystal â stalactidau a stalagmidau rhyfeddol – ac am ffi fach ychwanegol, gallwch hyd yn oed roi cynnig ar badellu am aur hefyd!

5. Eglwys y Santes Fair

Yn ôl bob sôn mae Eglwys y Santes Fair yn un o’r sylfeini crefyddol hynaf yng Nghymru, a chafodd ei chrybwyll gan y croniclydd canoloesol Giraldus Cambrensis. Cafodd yr Eglwys ei hailadeiladu gan Edward I ar ôl i’w fyddin esgeulus losgi’r eglwys yn ystod y rhyfeloedd Eingl-Gymreig yn y 13eg ganrif. Er bod yr adeilad sy’n sefyll heddiw yn deillio’n bennaf o Oes Fictoria, mae rhai rhannau o’r strwythur yn parhau ers dyddiau Edward.

6. Beddgelert Woodcraft – Gwaith Coed o Feddgelert

Awydd prynu rhywbeth i gofio am eich amser yn Eryri? Cofiwch gymryd cip o amgylch siop Beddgelert Woodcraft, sydd wedi’i lleoli yn agos i’r afon ar y ffordd i fedd Gelert. Mae’r siop fel arfer ar agor rhwng 10yb a 5yh. Mae Beddgelert Woodcraft yn llawn anrhegion arbennig wedi’u cerfio o bren, gan gynnwys casgliad anhygoel o adar gwir faint wedi’u paentio.

7. Sherpa’r Wyddfa

Mae Gwasanaeth Sherpa’r Wyddfa yn caniatáu i chi adael y car a chrwydro o amgylch ardal Eryri. Gallwch ddewis o blith nifer o lwybrau, felly mae’n hawdd crwydro’r ardal heb orfod poeni am yrru. Beth am gymryd y Sherpa i Ben-y-Pas, lle gallwch chi roi cynnig ar ddringo’r Wyddfa (ond cofiwch wisgo a phacio’n addas ar gyfer y tywydd).

 

Ty Isaf, Beddgelert

Ty Isaf, Beddgelert

8. Tŷ Isaf

Y tŷ hwn, sy’n perthyn i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol ac yn dyddio’n ôl i’r 17eg ganrif, yw’r tŷ hynaf ym Meddgelert. Saif y tŷ ar safle porthdy hela Llywelyn Fawr, a chafodd ei ailagor yn 2010 fel siop ac arddangosfa. Mae’n cynnwys cegin sy’n dyddio o’r 19eg ganrif yn ogystal â gwybodaeth am fywyd gwyllt a hanes lleol.

9. Dinas Emrys

Mae pob math o chwedlau yn perthyn i’r gaer hynafol hon, gan gynnwys cysylltiadau â’r Brenin Arthur. Ychydig iawn o’r castell a arferai sefyll yma sy’n bodoli bellach, ar wahân i ambell fur a gweddillion hen dŵr cerrig, ond mae dal yn werth ei weld. Dinas Emrys oedd lleoliad y frwydr enwog lle lladdwyd draig wen y Sacsoniaid gan ddraig goch Cymru, fel y rhagwelwyd gan Fyrddin.

10. Hufen iâ hyfryd

A chofiwch, byddai’n drosedd gadael Beddgelert heb roi cynnig ar hufen iâ blasus Glaslyn Ices. Wel, nid yn drosedd yn union, ond mae’r hufen iâ mor arbennig maent wedi ennill gwobrau! Caiff ei baratoi’n ffres yn gynnar bob bore i rysáit cyfrinachol, ac er nad yw’n  anghyfreithlon, byddai’n siom enbyd pe baech yn gadael heb roi cynnig arno!

 

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s