Treulio Amser yn Eryri : Deg o bethau i’w gwneud yn Ne Eryri

Llyn Tegid, Y Bala

Llyn Tegid, Y Bala

Mae De Eryri yn gyforiog o hanes, bywyd gwyllt ac atyniadau teulu-ganolog. O fynydd anferthol Cader Idris i dref glan môr Y Bermo, mae yna wledd o hwyl i’w gael yn Ne Eryri, beth bynnag yw eich hoff ddiddordebau. 

Mae llawer o atyniadau mwyaf adnabyddus Eryri wedi’u gosod yng ngogledd y rhanbarth- mae Caernarfon, Porthmadog, Conwy a Phwllheli oll yn boblogaidd- ond mae gan ran ddeheuol Eryri lawer i’w gynnig hefyd.

Mae llawer o ddigwyddiadau hanesyddol nodedig wedi digwydd yn Ne Eryri. Yn ôl y sôn, cynhaliodd Owain Glyndŵr ei senedd gyntaf ym Machynlleth yn 1404, ac o Ddolgellau yr aeth â’r Crynwyr eu neges i America yn y 17ganrif. Yn y Bala, yn y 19eg ganrif, y trafodwyd y cynlluniau ar gyfer sefydlu Gwladfa Gymreig ym Mhatagonia; ac roedd ildio castell Harlech yn 1647 i rymoedd y senedd, yn weithred as ddynododd diwedd y Rhyfel Cartref.

Ond, hyd yn oed os nad ydi hanes yn apelio atoch, mae yna lawer o resymau da iawn ar gyfer ymweld â De Eryri. Isod, mae rhestr o ddeg gweithgaredd hwyliog i’w gweld a’u gwneud yn Ne Eryri:  mae llawer iawn mwy hefyd!

1. Glassblobbery, Bala

Gweithdy chwythu gwydr ydi’r Glassblobbery ynghyd â galeri’n  cynnwys pob math o grefftau o Gymru a’r DU. Mae’r mynediad yn rhad ac am ddim, a gan eu bod yn gwerthu cymaint o eitemau gwydr hardd, gemwaith, cerameg a chrefftau eraill, go brin y dewch chi oddi yno yn waglaw!

2. Rheilffordd Y Friog

Bydd y rheilffordd stêm fechan yma yn eich tywys ar daith olygfaol ar hyd  cefn gwlad trawiadol Aber Mawddach, o’r Friog ar hyd y traeth i’r fferi yn y Bermo, ble gallwch fynd ar y fferi i dref glan môr y Bermo. Mae’r orsaf yn y Friog hefyd yn cynnwys amgueddfa fechan, siop de a siop anrhegion.

Dolgellau

Dolgellau

3. Tŷ Siamas, Dolgellau

Tŷ Siamas – Canolfan Genedlaethol Cerddoriaeth Werin Cymru yn Neuadd Idris Dolgellau. Yma, ceir arddangosiadau rhyngweithiol ar ganu gwerin Gymreig ac fe gynhelir nifer o berfformiadau cerddorol yma hefyd trwy’r flwyddyn, Mae yma gaffi a siop hefyd ble allwch brynu amrywiaeth helaeth o CD’s Gwerin Gymreig, offerynnau cerdd  a rhoddion..

Chwilwyr Chwarel Corris

Chwilwyr Chwarel Corris

4. Chwilwyr Chwarel Corris

Ar gyfer diwrnod anarferol, beth am ymweld â hen chwarel lechi Braich Goch gyda Chwilwyr Chwarel Corris. Wrth dramwyo ar hyd y chwarel, fe ddowch chi ar draws hen declynnau a pheiriannau o’r gorffennol, a dysgu am hanes y chwarel a’r caledi oedd yn gymaint rhan o fywydau’r chwarelwyr.

5.  Senedd-dŷ  Machynlleth

Mae’r hen dŷ trefol hwn o’r 17eg Ganrif wedi’i osod ar y safle, ble y cynhaliodd Owain Glydwr ei senedd-dŷ yn 1404 i drefnu ei wrthryfel yn erbyn Brenin Harri’r 1V o Loegr. Tu mewn mae arddangosiadau a chasgliadau hynod ddiddorol am Glyndŵr a’i ymgyrchoedd milwrol.

6. Parc Coedwig Coed y Brenin

Mae peth o’r tir beicio mynydd gorau yn y DU i’w weld yng Nghoed y Brenin, ger Dolgellau – ac mae’r coedlannau yno yn llefydd bendigedig ar gyfer mynd am dro, Gallwch ddod â’ch beic eich hun neu gallwch logi beic yno; ac mae yna le chwarae ar wahanol haenau ar gyfer plant hefyd. Gofalwch eich bod yn ymweld â’r caffi hefyd- yn ogystal â’r lluniaeth, mae’r golygfeydd yn ddiguro hefyd!

7. Cader Idris

Mae’r Wyddfa’n wybyddus i bawb, ond mae gan Eryri fynydd enwog arall hefyd sef Cader Idris, sydd wedi’i enwi ar ôl y cawr arferai fyw yno ac a ddefnyddiai’r mynydd fel ei sedd. Mae yna lynnoedd ger y mynydd sydd yn ddiwaelod y ôl y chwedlau; ac mae sawl stori llên-gwerin cysylltiedig â’r lleoliad, megis “os cysgwch noson ar ben Cader Idris, mi ddowch i lawr y bore wedyn un ai’n ffŵl  neu’n fardd”.

8. Ynys Mochras

Penrhyn yw Ynys Mochras sydd ychydig i’r de o Harlech. Mae’n gartref i un o’r safleoedd campio mwyaf yn Ewrop a rhwng Ionawr a Mehefin, fe welwch chi dros 200 o amrywiaethau cregynnog wedi’u golchi i’r lan. Mae Ynys Mochras hefyd yn gartref i amrywiaeth helaeth o flodau gwyllt, yn tyfu yn eu cynefin naturiol. Dyma le sy’n rhaid ymweld ag o- os ydach chi’n gwerthfawrogi llonyddwch a distawrwydd ac yn mwynhau gweld natur ar waith. Ond mae tafarn, bwyty a safle byrbrydau ar gael os ydi rhywun yn teimlo’n fwy cymdeithasol!

Bermo

Bermo

9. Bermo

I’r rhai hynny ohonoch sydd yn hoff o drefi glan-môr traddodiadol, mae Bermo yn berffaith. Yn ogystal â thraethau godidog, hufen ia,  ffair bleser, mae yma ddigon o siopau, arcedau, tafarndai a golygfeydd tlws Yn y Bermo hefyd mae Sefydliad y Morwr, ble allwch ddysgu am hanes Bermo, ynghyd ag amgueddfa llongddrylliad hynod ddiddorol.

Castell Harlech

Castell Harlech

10. Harlech

Mae sawl rheswm arbennig dros  ymweld â Harlech, ond dyma dri ohonynt. Yn gyntaf, y castell canoloesol clogwynog sy’n monopoleiddio’r nenlinell; yn ail Royal St David’s, sef un o’r cyrsiau golff gorau yng Nghymru; ac yn drydydd, Theatr Harlech sy’n cynnal ystod helaeth o weithgareddau o sinema byd i gerddoriaeth boblogaidd i arddangosfeydd celf a gweithdai dawns. Dach chi isio mwy? Wel, dyma un arall- y golygfeydd anfarwol ar draws y twyni tywod.


Mae llawer o atyniadau mwyaf adnabyddus Eryri wedi’u gosod yng ngogledd y rhanbarth- mae Caernarfon, Porthmadog, Conwy a Phwllheli oll yn boblogaidd- ond mae gan ran ddeheuol Eryri lawer i’w gynnig hefyd.

Mae llawer o ddigwyddiadau hanesyddol nodedig wedi digwydd yn Ne Eryri. Yn ôl y sôn, cynhaliodd Owain Glyndŵr ei senedd gyntaf ym Machynlleth yn 1404, ac o Ddolgellau yr aeth â’r Crynwyr eu neges i America yn y 17ganrif. Yn y Bala, yn y 19eg ganrif, y trafodwyd y cynlluniau ar gyfer sefydlu Gwladfa Gymreig ym Mhatagonia; ac roedd ildio castell Harlech yn 1647 i rymoedd y senedd, yn weithred as ddynododd diwedd y Rhyfel Cartref.

Ond, hyd yn oed os nad ydi hanes yn apelio atoch, mae yna lawer o resymau da iawn ar gyfer ymweld â De Eryri. Isod, mae rhestr o ddeg gweithgaredd hwyliog i’w gweld a’u gwneud yn Ne Eryri:  mae llawer iawn mwy hefyd!

1. Glassblobbery, Bala

Gweithdy chwythu gwydr ydi’r Glassblobbery  ynghyd â galeri’n  cynnwys pob math o grefftau o Gymru a’r DU. Mae’r mynediad yn rhad ac am ddim, a gan eu bod yn gwerthu cymaint o eitemau gwydr hardd, gemwaith, cerameg a chrefftau eraill, go brin y dewch chi oddi yno yn waglaw!

2. Rheilffordd Y Friog

Bydd y rheilffordd stêm fechan yma yn eich tywys ar daith olygfaol ar hyd  cefn gwlad trawiadol Aber Mawddach, o’r Friog ar hyd y traeth i’r fferi yn y Bermo, ble gallwch fynd ar y fferi i dref glan môr y Bermo. Mae’r orsaf yn y Friog hefyd yn cynnwys amgueddfa fechan, siop de a siop anrhegion.

3. Tŷ Siamas, Dolgellau

Tŷ Siamas – Canolfan Genedlaethol Cerddoriaeth Werin Cymru yn Neuadd Idris Dolgellau. Yma, ceir arddangosiadau rhyngweithiol ar ganu gwerin Gymreig ac fe gynhelir nifer o berfformiadau cerddorol yma hefyd trwy’r flwyddyn, Mae yma gaffi a siop hefyd ble allwch brynu amrywiaeth helaeth o CD’s Gwerin Gymreig, offerynnau cerdd  a rhoddion..

4.Chwilwyr Chwarel Corris

Ar gyfer diwrnod anarferol, beth am ymweld â hen chwarel lechi Braich Goch gyda Chwilwyr Chwarel Corris. Wrth dramwyo ar hyd y chwarel, fe ddowch chi ar draws hen declynnau a pheiriannau o’r gorffennol, a dysgu am hanes y chwarel a’r caledi oedd yn gymaint rhan o fywydau’r chwarelwyr.

5. Senedd-dŷ  Machynlleth

Mae’r hen dŷ trefol hwn o’r 17eg Ganrif wedi’i osod ar y safle, ble y cynhaliodd Owain Glydwr ei senedd-dŷ yn 1404 i drefnu ei wrthryfel yn erbyn Brenin Harri’r 1V o Loegr. Tu mewn mae arddangosiadau a chasgliadau hynod ddiddorol am Glyndŵr a’i ymgyrchoedd milwrol.

.
6. Parc Coedwig Coed y Brenin

Mae peth o’r tir beicio mynydd gorau yn y DU i’w weld yng Nghoed y Brenin, ger Dolgellau – ac mae’r coedlannau yno yn llefydd bendigedig ar gyfer mynd am dro, Gallwch ddod â’ch beic eich hun neu gallwch logi beic yno; ac mae yna le chwarae ar wahanol haenau ar gyfer plant hefyd. Gofalwch eich bod yn ymweld â’r caffi hefyd- yn ogystal â’r lluniaeth, mae’r golygfeydd yn ddiguro hefyd!

7. Cader Idris

Mae’r Wyddfa’n wybyddus i bawb, ond mae gan Eryri fynydd enwog arall hefyd sef Cader Idris, sydd wedi’i enwi ar ôl y cawr arferai fyw yno ac a ddefnyddiai’r mynydd fel ei sedd.
Mae yna lynnoedd ger y mynydd sydd yn ddiwaelod y ôl y chwedlau; ac mae sawl stori llên-gwerin cysylltiedig â’r lleoliad, megis “os cysgwch noson ar ben Cader Idris, mi ddowch i lawr y bore wedyn un ai’n ffŵl  neu’n fardd”.

8. Ynys Mochras

Penrhyn yw Ynys Mochras sydd ychydig i’r de o Harlech. Mae’n gartref i un o’r safleoedd campio mwyaf yn Ewrop a rhwng Ionawr a Mehefin, fe welwch chi dros 200 o amrywiaethau cregynnog wedi’u golchi i’r lan. Mae Ynys Mochras hefyd yn gartref i amrywiaeth helaeth o flodau gwyllt, yn tyfu yn eu cynefin naturiol. Dyma le sy’n rhaid ymweld ag o- os ydach chi’n gwerthfawrogi llonyddwch a distawrwydd ac yn mwynhau gweld natur ar waith. Ond mae tafarn, bwyty a safle byrbrydau ar gael os ydi rhywun yn teimlo’n fwy cymdeithasol!

9. Bermo

I’r rhai hynny ohonoch sydd yn hoff o drefi glan-môr traddodiadol, mae Bermo yn berffaith. Yn ogystal â thraethau godidog, hufen ia,  ffair bleser, mae yma ddigon o siopau, arcedau, tafarndai a golygfeydd tlws Yn y Bermo hefyd mae Sefydliad y Morwr, ble allwch ddysgu am hanes Bermo, ynghyd ag amgueddfa llongddrylliad hynod ddiddorol.

10. Harlech

Mae sawl rheswm arbennig dros  ymweld â Harlech, ond dyma dri ohonynt. Yn gyntaf, y castell canoloesol clogwynog sy’n monopoleiddio’r nenlinell; yn ail Royal St David’s, sef un o’r cyrsiau golff gorau yng Nghymru; ac yn drydydd, Theatr Harlech sy’n cynnal ystod helaeth o weithgareddau o sinema byd i gerddoriaeth boblogaidd i arddangosfeydd celf a gweithdai dawns. Dach chi isio mwy? Wel, dyma un arall- y golygfeydd anfarwol ar draws y twyni tywod.

 

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s