Deg o Bethau i’w Gwneud yn Aberdaron a’r Cyffiniau

Y Gegin Fawr, Aberdaron

Y Gegin Fawr, Aberdaron

Mae pentref pysgota tlws Aberdaron ym mhen pellaf Penrhyn Llŷn yn Eryri yn boblogaidd ymysg twristiaid a phobl leol fel ei gilydd. Dyma ddeg o’n hoff bethau i’w gwneud yn yr ardal.

Mae Aberdaron – a elwir weithiau yn ‘Land’s End’ Cymru oherwydd ei leoliad ar flaen eithaf Penrhyn Llŷn – yn bentref pysgota pictiwresg a chanddo hanes hir a hynod ddiddorol.

Yn y dyddiau hynny pan oedd tair pererindod i Ynys Enlli yn gyfystyr ag un bererindod i Rufain, roedd Aberdaron yn adnabyddus fel y man aros olaf ar lwybr y pererinion cyn croesi i’r ynys sanctaidd. Byddai’r pererinion yn aros wrth Ffynnon Fair i gael llymaid o ddŵr am y tro olaf ac i dderbyn bendith, ac yna’n disgwyl am dywydd ffafriol cyn y fordaith a allai fod yn beryglus iawn.

Heddiw, mae Aberdaron yn gyrchfan boblogaidd i ymwelwyr ar eu gwyliau yn ogystal ag i drigolion yr ardal sy’n hoffi dod yno am y diwrnod. Er bod y pentref yn fychan, mae digon i’w weld a’i wneud ynddo a’r cyffiniau; dyma ddeg o awgrymiadau.

Eglwys Sant Hywyn, Aberdaron

Eglwys Sant Hywyn, Aberdaron

1. Eglwys Sant Hywyn

Mae rhannau o eglwys Sant Hywyn yn dyddio’n ôl i’r 11eg ganrif, ac roedd RS Thomas, y bardd enwog, yn ficer yno o 1967 hyd 1978. Ewch i weld yr eglwys a hefyd yr arddangosfa am y bardd. Byddwch hefyd yn gweld cerrig beddau sy’n dyddio’n ôl i ddiwedd y bumed ganrif neu ddechrau’r chweched ganrif.

2. Traethau

Mae dewis helaeth o draethau o gwmpas Aberdaron – a rhai ohonynt yn ddigon o ryfeddod! Mae’n werth mynd draw yn enwedig i weld ambell ‘borth’ yn yr ardal’ – cildraethau cysgodol hardd – fel Porth Oer, Porth Iago a Phorth Meudwy. Ac os yw’n well gennych draethau mwy, yna ewch draw i Bwllheli, Abersoch neu Borth Neigwl.

Porth Oer

Porth Oer

3. Llwybr Arfordir Llŷn

Mae crwydro Llwybr Arfordir Llŷn yn ffordd ardderchog o archwilio’r ardal a’r traethau y cyfeiriwyd atynt uchod. Mae’r llwybr rhagorol hwn yn cynnig rhai o’r golygfeydd gorau posibl o’r arfordir; a’r unig broblem yw gwybod pryd i droi am adref, oherwydd mae’r golygfeydd mor odidog fel y byddwch eisiau dal ati i gerdded am byth!

4. Golygfeydd ysblennydd

Ceir mannau ardderchog i fwynhau golygfeydd yng nghyffiniau Aberdaron, a byddwch yn gallu mwynhau golygfeydd trawiadol am filltiroedd. Rydym yn awgrymu Pen y Cil, Mynydd Mawr ac Uwchmynydd os hoffech gael golygfeydd panoramig o Benrhyn Llŷn ac, ar ddiwrnod clir, o fynyddoedd Wicklow yn Iwerddon.

Plas yn Rhiw

Plas yn Rhiw

5. Plas yn Rhiw

Ac wrth sôn am olygfeydd, gallwch fwynhau golygfeydd ysblennydd o Fae Ceredigion o erddi Plas yn Rhiw, maenordy bychan ym mhentref Y Rhiw. Cafodd y tŷ ei achub o gyflwr truenus yn y 1930au a’i adfer, cyn cael ei drosglwyddo i ofal yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol. Mae’r tŷ yn dyddio’n ôl i’r 16eg ganrif gydag ychwanegiadau Georgaidd, ac mae’r gerddi addurniadol yn hardd drwy gydol y flwyddyn.

6. Gwylio Bywyd Gwyllt

Mae Aberdaron yn lle ardderchog i wylio bywyd gwyllt. Mae dwsinau o rywogaethau o adar i chwilio amdanynt, ac yn eu plith y frân goesgoch, arwyddlun Penrhyn Llŷn, a’r wylan goesddu, y cudyll coch, y pâl ac aderyn drycin Manaw. Mae mamaliaid morol yn aml yn ymweld â’r dyfroedd oddi ar Aberdaron hefyd – felly mae’n ddigon posibl y byddwch yn gweld morloi, llamidyddion a dolffiniaid.

7. Ffotograffiaeth

Os cyrhaeddwch Aberdaron heb gamera byddwch yn sicr o ddifaru. Heb sôn am y traethau, y bywyd gwyllt a’r golygfeydd panoramig, mae digon o bethau i dynnu eu lluniau yn y pentref ei hun. Fel y swyddfa bost, a gynlluniwyd gan bensaer Portmeirion, Clough Williams-Ellis, a’r Gegin Fawr, caffi hardd o garreg sy’n dyddio’n ôl i’r 13eg ganrif. Mae’r pentref mor dlws a phictiwresg, mae camera yn gwbl hanfodol!


8. Castell Odo

Ceir sawl siambr gladdu, cromlech ac olion hynafol eraill ar Benrhyn Llŷn. Mae bryngaer Castell Odo yn hynod o ddiddorol. Dywedir mai’r castell hwn, sy’n dyddio’n ôl yn fras i 400 CC, yw’r “anheddiad cynharaf yng Nghymru sy’n nodweddiadol o’r Oes Haearn” – er iddo gael ei adael sawl gwaith a’i adfeddiannu yn ystod canrifoedd mwy diweddar. Hyd yn oed heddiw ceir olion o’r hyn oedd yno ddwy fil a hanner o flynyddoedd yn ôl – felly os ydych yn hoffi hen, hen hanes, dyma un safle y byddwch yn sicr o fod eisiau ei weld.

9. Pysgota

Mae amryw o lecynnau rhagorol i bysgota yn ardal Aberdaron. Os ydych yn bysgotwr brwd cewch ddigon o gyfleoedd i ddal pysgodyn neu ddau – ar y traeth, yn y ganolfan bysgota bras yn Llŷn Leisure, neu hyd yn oed ar daith bysgota ar y môr (os nad oes gennych gwch eich hun, mae’n ddigon hawdd llogi un yn lleol).

Enlli

Enlli

10. Ynys Enlli

‘Ynys yr Ugain Mil o Saint’ fu’r enw am Ynys Enlli ers canrifoedd. Dyma gyrchfan olaf sawl pererin – crefyddol ac arall – yn y gorffennol a hyd yn oed heddiw. Mae Enlli yn lle arbennig iawn, wedi ei thrwytho mewn hanes a llên gwerin ac mae llonyddwch yr ynys yn berffaith ar gyfer myfyrio tawel neu ymlacio. Efallai y bydd eich taith gorfforol yn dod i ben ar Ynys Enlli, ond dim megis dechrau fydd eich taith ysbrydol.

About these ads

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s